Collectief 

MAN Nutzfahrzeuge bedwingt de crisis

Consequente reactie op inzakkende vraag naar bedrijfswagens heeft resultaat. Vrachtautoverkoop gestabiliseerd. MAN’s marktaandeel in Europa licht gestegen. Voorwaarden voor internationale groei aanwezig.

De wereldwijde recessie blijft de ontwikkelingen op de internationale bedrijfswagenmarkt bepalen: de geringe industriële productie, het afnemende wereldhandelsvolume en de verminderende investeringsbereidheid hebben geleid tot een drastische daling in de vraag naar bedrijfswagens. Als gevolg daarvan gaf zowel het aantal bestellingen als de omzet en het resultaat in 2009 een duidelijke vermindering te zien ten opzichte van het voorgaande jaar.

De snelle en flexibele aanpassing van de productie aan de ontwikkeling van de vraag, een consequent bezuinigingsbeleid en aandacht voor afzetbevorderende maatregelen om de voorraad voertuigen te verminderen en het aftersaleswerk te stabiliseren, hebben de gevolgen van de negatieve marktontwikkelingen succesvol kunnen afzwakken.

Naast het actuele crisismanagement zet MAN Nutzfahrzeuge samen met zijn partners de succesvolle groeistrategie voort die de toonaangevende aanbieder van bedrijfsvoertuigen en transportoplossingen een solide uitgangspositie zal geven voor de komende opleving.

Resultaten van het boekjaar 2009

In boekjaar 2009 lag het aantal ontvangen orders met 5,2 miljard euro 43% onder het niveau van het voorgaande jaar (9,1 miljard euro). De omzet daalde met 40%, van 10,6 miljard euro in het voorgaande jaar naar 6,4 miljard euro in 2009. Ondanks het kostenreductieprogramma kon door de aanzienlijke omzetdaling, de gestegen risicovoorzieningen voor buyback-transacties en lasten uit de voorraadwaardering geen evenwichtig resultaat bereikt worden (–49 miljoen euro, voorgaand jaar 1055 miljoen euro). Het omzetrendement bedroeg –0,8% (10,0%).

Afdeling vrachtauto’s: Als gevolg van de financiële en economische crisis halveerde de Europese vrachtautomarkt in 2009, van rond 410.000 eenheden naar 220.000 (-46%). MAN Nutzfahrzeuge kon zijn marktaandeel bij de vrachtauto’s boven 6 ton licht vergroten, van 16,6% in 2008 naar 16,7% vorig jaar. Het aantal bestelde vrachtauto’s daalde 52%, van 68.872 eenheden naar 33.272. Het aantal bestellingen voor zware vrachtauto’s verminderde met 54%. Vorig jaar leverde MAN Nutzfahrzeuge 40.535 vrachtauto’s af, 58% minder dan in 2008 (96.478). De omzet daalde 44%, naar 5,1 miljard euro (9,1 miljard euro); het bedrijfsresultaat daalde met 1.126 miljoen euro naar 89 miljoen euro.

Afdeling bussen: De Europese busmarkt leed in 2009 duidelijk minder onder de financiële en economische crisis dan de vrachtautomarkt. De verkoop daalde een kleine 12% tot circa 30.500 eenheden (2008: 34.970). Vooral de markt voor touringcars liep terug (–31%), gevolgd door de markt voor streekbussen (–13,5%). Het stadsbussensegment ontwikkelde zich in tegengestelde richting en liet een lichte groei zien van krap 4%. MAN Nutzfahrzeuge kon in de busbranche een duidelijke stijging van zijn marktaandeel realiseren: van 12,8 naar 14,8%; dit was vooral te danken aan de verkoop van stadsbussen. De omzet van de afdeling bussen daalde met 404 miljoen tot 1,0 miljard euro (–28 %). In totaal werden er 4712 bussen (6625) besteld. Vorig jaar werden 6232 bussen (2008: 7227) aan klanten afgeleverd; de omzet daalde 14%, naar 1,3 miljard euro.

Het bedrijfsresultaat van de afdeling bussen kon van 19 miljoen euro vorig jaar met 21 miljoen euro vergroot worden tot 40 miljoen euro, hoofdzakelijk dankzij het in 2007 gestarte herstructureringsprogramma. Daarnaast werd het bedrijfsresultaat beïnvloed door meerdere grote orders: het Department of Transport van Abu Dhabi bestelde 400 stad- en streekbussen bij MAN, waarvan 250 eenheden in 2009 afgeleverd werden. Een andere grote opdracht werd genoteerd door MAN Truck & Bus (S.A.) (Pty.) Ltd, Johannesburg (Zuid-Afrika): 110 streekbussen van het type MAN Lion’s Explorer van het staatsbedrijf PRASA (Public Rail Agency of South Africa) moeten de bezoekers van het wereldkampioenschap voetbal 2010 naar de stadions brengen. In 2009 werden al 66 eenheden van deze grote order afgeleverd.

Kosten verlagen, krachten bundelen

MAN Nutzfahrzeuge heeft de “goede jaren” gebruikt om de productiviteit verder te verhogen, de verticale integratie te verminderen en de managementprocessen efficiënter vorm te geven. Bovendien werden forse investeringen gedaan in productiefaciliteiten, in nieuwe technologieën en producten en in het wereldwijde verkoop- en servicenetwerk, die de onderneming in de huidige moeilijke omstandigheden goed te pas komen. Met de reductie tot 204 miljoen euro investeringsvolume in 2009 (492 miljoen euro) werd rekening gehouden met het slechte economische klimaat.

In de vestiging in München werden de moderniserings- en uitbreidingsmaatregelen afgelopen jaar goeddeels afgesloten: het vorige zomer geopende Truck-Forum - een moderne belevingswereld rondom de bedrijfswagen - werd door bezoekers en klanten uitstekend ontvangen; maart dit jaar wordt vlak daarbij het Bus-Forum geopend. In de vestiging Nürnberg wordt binnenkort een innovatief testcentrum voor motoren officieel in gebruik genomen; hier worden de motorengeneraties van de toekomst getest. Begin 2009 werd in Saoedi-Arabië een nieuwe assemblagefabriek voor vrachtauto’s in gebruik genomen. Deze fabriek kan met één ploeg per dag een jaarproductie van 3000 voertuigen halen. Markten in Centraal-Azië bedient MAN Nutzfahrzeuge voortaan met de joint venture JV MAN AUTO-Uzbekistan Limited Liability Company, Samarkand City (Oezbekistan), waarbij MAN 49% van de aandelen van de joint venture in bezit heeft en UzAvtosanoat uit Tasjkent (Oezbekistan) 51%. De joint venture zal onderdelen voor zware vrachtauto’s van de typen MAN TGA uit Duitsland en CLA uit India in Oezbekistan importeren en in een assemblagefabriek monteren. In de herfst van 2009 werd in de busfabriek in Posen (Polen) een nieuw klantencentrum in gebruik genomen.

Vorig jaar werd 211 miljoen euro (257 miljoen euro) uitgegeven aan onderzoek en ontwikkeling, dat is 3,3% (2,4%) van de omzet. Over het hele jaar gerekend werken er wereldwijd 1769 (1772) medewerkers op de onderzoeks- en ontwikkelingsafdelingen. Het R&D-programma werd aangepast aan de actuele situatie; de financiële situatie van centrale onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten (bijv. de ontwikkeling van Euro 6-motoren) werd daarbij echter ontzien. De focus van de R&D-activiteiten ligt op een verdere stijging van de transport-efficiency, die vrachtauto’s en bussen zuiniger en milieuvriendelijker moet maken en daarmee bijdraagt aan een omvangrijke daling van de integrale kosten (total cost of ownership) en aan een duurzame mobiliteit. Transport-efficiency ontziet het milieu en is een meerwaarde voor de klant.

Medewerkers: Dankzij de grote flexibiliteit van de productie kon het productieprogramma in 2009 verregaand aangepast worden aan de duidelijk lagere vraag. Zo werden uitzendcontracten en dienstverbanden voor bepaalde tijd in de voertuig- en motorenproductie niet verlengd, werden urentegoeden afgebouwd en werd er gebruik gemaakt van deeltijd-WW. Het productieprogramma werd gereduceerd, onder andere door de productie circa 140 dagen stil te leggen. De deeltijd-WW bedroeg voor productiepersoneel gemiddeld 85 dagen, voor kantoorpersoneel gemiddeld 32 dagen. Op enkele locaties in het buitenland werden soortgelijke personeelsinstrumenten toegepast. Uitgezonderd van deeltijd-WW waren alle gebieden die in direct contact staan met de klant (bijv. Service) en de gebieden Kwaliteit en R&D. Om de fase van deeltijd-WW zinvol te gebruiken en het bedrijf en het personeel te wapenen voor de komende uitdagingen, is MAN Nutzfahrzeuge voor de medewerkers op de Duitse locaties een omvangrijk scholingsprogramma gestart. Personeelszaken en ondernemingsraad hebben een bijscholingsprogramma opgesteld waar alle productiemedewerkers en een groot deel van het middelbaar en hoger personeel van profiteren.

Op 31 december 2009 had MAN Nutzfahrzeuge 31.285 medewerkers (36.010) in dienst. 18.205 (19.754) daarvan werkten in Duitsland, 13.080 (16.256) in het buitenland. Op 31 december 2009 waren 2110 leerlingen (2.187) in dienst. Het leerlingenaandeel lag daarmee op 6,5%.

Consequent efficiënt. Innovaties en producten van MAN

MAN Nutzfahrzeuge bestrijdt de toenemende kostendruk van de klant met een omvangrijk transport-efficiency-programma. De strategische aanzet van MAN gaat veel verder dan het besparen van brandstof. MAN biedt tegenwoordig een verstrekkend programma om de integrale kosten (total cost of ownership) te verlagen. Transport-efficiency, gebundeld in de gebieden technologie, service, chauffeur en future expertise, ontziet het milieu en is een meerwaarde voor de klant. Onder de noemer ‘Consequent efficiënt’ worden in de bestaande markten verkoops- en service-initiatieven gestart die de vrachtauto- en busklanten nog sterker aan het merk MAN moeten binden (bijv. een zogenaamde transport-efficiency check, waarbij klanten in Duitsland hun voertuigen bij MAN-vestigingen kosteloos op efficiency kunnen laten testen).

2010 wordt een spannend busjaar bij MAN Nutzfahrzeuge – met maar liefst twee belangrijke mijlpalen voor de beide busmerken. In maart vinden in het nieuwe Bus-Forum voor de eerste maal de ‘MAN BusDays’ plaats, waarbij ruim 1000 internationale klanten geïnformeerd worden over de nieuwste technologieën, producten en diensten rondom de bus. In dit kader gaan ook de jubileumfeestelijkheden rond 75 jaar NEOPLAN van start.

Op de 29e internationale vakbeurs voor bouwmachines, bouwstof-machines, mijnbouwmachines, bouwvoertuigen en bouwgereedschap, die van 19 t/m 25 april gehouden wordt in München, beleeft de nieuwe MAN TGS-WW zijn wereldpremière. De TGS-WW is speciaal afgestemd op de behoeften van klanten buiten Europa. Hij zet het succesverhaal van de TGA-WW voort, die sinds zijn introductie in 2003 dankzij zijn degelijkheid, zijn laadvermogen en vooral ook zijn vermogen om zonder klagen slechte wegen en extreme weersomstandigheden het hoofd te bieden veel tevreden klanten gevonden heeft. Deze talenten zijn in de nieuwe TGS-WW gecombineerd met een nogmaals duidelijk hoger niveau van comfort en veiligheid, wat de waarde van het model verhoogt en nauwelijks nog wat te wensen overlaat.

Op de bedrijfswagen-IAA in Hannover zal MAN zijn internationale bedrijfswagenprogramma presenteren en het publiek met interessante nieuwtjes lokken. Zo toont MAN op de IAA voor het eerst aan een groot publiek een milieuvriendelijke stadsbus, de MAN Lion’s City Hybrid, die tot 30% minder brandstof verbruikt dan een conventionele dieselbus. Bovendien beleeft in Hannover de nieuwe NEOPLAN Skyliner zijn wereldpremière.

MAN Rental: Onder het motto “Succes kun je nu ook huren” startte MAN vorig jaar een huur- en service-offensief. Bij MAN Rental kan de transportondernemer zijn behoefte aan moderne premium vrachtauto’s, opleggers en aanhangers snel en eenvoudig dekken en zich dankzij een compleet serviceaanbod volledig op zijn core business concentreren - en dat met een minimum aan handling en financiering. Afgelopen jaar heeft MAN een meerderheidsbelang verworven in het vrachtautoverhuurbedrijf EURO-Leasing GmbH. Als gevolg van een kapitaaluitbreiding steeg het aandeel van voorheen 25,1% naar 50,1% nu. Daarmee participeert MAN Nutzfahrzeuge voortaan nog sterker in de markt van de toekomst, de vrachtautoverhuur, en is men aanwezig in elk onderdeel van de waardeketen. Bovendien kunnen synergiëen gebruikt worden, zoals in after-sales, bij het beheer van de capaciteit van de werkplaats en reparaties aan opleggers en aanhangers, en in de occasionafdeling, door een intelligent ex-leaseauto- en porfoliomanagement. Tegelijkertijd wordt ook de servicecompetentie van MAN Nutzfahrzeuge vergroot en de klantenbinding versterkt.

Rheinmetall MAN Military Vehicles (RMMV): Op 12 januari 2010 maakte MAN Nutzfahrzeuge bekend dat men een overeenkomst gesloten heeft met Rheinmetall AG (in Düsseldorf) voor de oprichting van een gezamenlijke onderneming die wielvoertuigen voor militair gebruik gaat produceren. Rheinmetall zal in deze nieuwe onderneming een aandeel hebben van 51%; MAN Nutzfahrzeuge 49%. Dit plan moet nog goedgekeurd worden door de mededingingsautoriteit. Met de nieuwe onderneming, die als firmanaam zal hebben Rheinmetall MAN Military Vehicles GmbH (RMMV), ontstaat een belangrijke totaalaanbieder op de markt van militaire wielvoertuigen, die het volledige palet van gepantserde en ongepantserde transport-, commando- en multipurpose-voertuigen voor de internationale strijdkrachten bestrijkt.

Internationale groei en samenwerking

De in de afgelopen jaren ingezette internationale groeistrategie heeft MAN Nutzfahrzeuge meerdere recordjaren op een rij gebracht. Ongeacht de huidige moeilijke marktsituatie zet MAN deze succesvolle strategie voort. Want op de middellange termijn zal de transportvraag vooral in de zogenoemde BRIC-landen aanzienlijk blijven stijgen en de uitbreiding van de infrastructuur voortgezet worden. Navenant stijgt in deze landen op de middellange termijn de vraag naar vrachtauto’s en bussen.

Brazilië: Met de overname van Volkswagen Truck & Bus in Brazilië (nu: MAN Latin America) door MAN SE krijgt MAN Nutzfahrzeuge toegang tot de Zuid-Amerikaanse markt voor vrachtauto’s en bussen. Via het bestaande dealernetwerk van MAN Latin America worden in de loop van dit jaar zware MAN-vrachtauto’s van de Trucknology Generation® eerst in Brazilië en later ook in de aangrenzende landen verkocht. Als tegenprestatie profiteert MAN Latin America van de knowhow van het Duitse zusterbedrijf, bijv. op het gebied van schone motoren. Zo zal op de middellange termijn de zuinige MAN D08 Common Rail-motor ook de VW Constellation aandrijven. Op de lange termijn is de ontwikkeling van gemeenschappelijke vrachtauto- en busplatforms gepland.

Rusland: MAN Nutzfahrzeuge heeft zich de afgelopen jaren succesvol kunnen manifesteren op de Russische vrachtautomarkt. MAN-klanten in Rusland kunnen inmiddels vertrouwen op een uitgebreid en hooggekwalificeerd servicenetwerk. Vanwege de huidige moeilijke marktsituatie wordt dat netwerk extra ondersteund.

India: Met de joint venture MAN FORCE TRUCKS in Pithampur is MAN Nutzfahrzeuge sinds 2006 aanwezig op de Indiase markt. Eind 2008 verhoogde MAN Nutzfahrzeuge zijn aandeel in de joint venture van 30% naar 50% en nam men zodoende meer verantwoordelijkheid op zich voor de verdere uitbouw van de activiteiten in India. Inmiddels kon de productie verder opgevoerd worden.

China: Met de deelname in de Chinese vrachtautoproducent Sinotruk bereikte MAN SE een strategische mijlpaal. MAN’s aandeel in de Chinese marktleider voor zware vrachtauto’s bestaat uit 25% plus één aandeel. Dit verschaft MAN toegang tot de grootste en snelst groeiende vrachtautomarkt ter wereld, waarbij men profiteert van het uitgebreide verkoopnetwerk van de Chinese partner. Als tegenprestatie kan Sinotruk beschikken over de technische knowhow van MAN Nutzfahrzeuge. Beide partners zullen een gemeenschappelijke nieuwe vrachtautoserie ontwikkelen, op basis van MAN-technologie. Sinotruk zal deze vrachtauto in China verkopen, terwijl MAN de exclusieve verkooprechten krijgt voor de export van deze robuuste en goedkope voertuigen.